تعاریف موزه

همواره تعاریف و تعابیر متفاوتی برای موزه به کار گرفته شده و دیدگاههای متفاوتی در این خصوص وجود دارد. هر یک از این تعاریف براساس دیدگاهها و جهان بینی های شخصی ارائه گردیده اند . یکی از این تعاریف ، معنای لغوی موزه بوده که بیشتر جنبه ای تاریخی دارد: « واژه موزه از کلمه یونانی موزیون (mouseion) گرفته شده و در دوره کلاسیک یونان جایگاه پرستش موز هاست » موزها فرشتگان الهام بخشی هستند که هنرهای عامیانه ، موسیقی ، شعر ، نقاشی ، معماری و .... به ایشان نسبت داده شده است . این مکانها به فرشتگان الهام بخش وقف می شدند و جایگاهی برای پرستش و مطالعه بودند.

«موزه ها ، همان دختران ژوپیتر (jopiter) یا خدایان الهام بخش علم و ادبیات و هنر و موسیقی و حجاری و ... می باشند. موزه به ساده ترین شکل تعریف عبارت است از دنیای جهت گرد آوری مجموعه هایی از نموده های گوناگون به منظور تحقیق و بررسی و بهره گیری

همچنین تعاریف دیگری نیز براساس عملکرد و جایگاه موزه صورت گرفته است. از جمله می توان به تعبیر خاص « آلن دوکلاس » اشاره نمود:

« موزه به ساده ترین شکل تعریف عبارت است از بنایی جهت گرد آوری مجموعه هایی از اشیا، به منظور تحقیق ، بررسی، بهره گیری و ... بنابراین می توان گفت موزه نخست برای سهولت کار عنصری را که اصولا دارای هویت زمان و مکان بوده به زیر یک سقف گرد می آورد . دوم اینکه مشخصات و شرحی را به عنوان نخستین کام برای شناسایی اشیا فراهم می آورد، همچنین باعث پیدایش انگیزه برای سیر تفکرات بیننده فراتر از چیزهایی که به طور عادی شناخته است ، می گردد.»

تعریف دیگری نیز از سوی مدیریت موزه های فرانسه ارائه شده است : « در ماده 2 فرمان 1546-45 سیزدهم ژوئیه 1945 آمده که به هر کلسیون متشکل از آثار که دارای ارزش هنری، تاریخی یا باستان شناسی باشد و به صورت دائمی در معرض تماشای عموم قرار بگیرد از نظر فرمان حاضر، موزه اطلاق می شود.»

« یک موزه موسسه است که مجموعه ها ، اسناد را نگاهداری می کند. نمایش می دهد و با مدارک آنها را توضیح می دهد و برای منفعت عمومی مشارکت می کند.»

2-1-1- آکیوم

اما آکیوم در طی سالهای 2001-1946 جامعترین تعریف موزه را بدست آورده است :

سال 1946

کلمه موزه ها تمامی مجموعه های باز بر عموم از اشیای هنری ، تکنیکی، علمی ، تاریخی و باستان شناسی را در بر می گیرد و نیز باغ های حیوان شناسی ، باغ های گیاه شناسی را شامل می شود به استثناء کتابخانه ها مگر در آنها در فضاهای دائمی برای نمایش نگهداری شوند.

سال 2001

ماده 2: تعاریف : یک موزه موسسه دائمی بدون مقاصد مادی است که در جهت خدمت به جامعه و توسعه آن است . بر روی عموم باز می باشد و برای مقاصد مطالعاتی ، تحقیقاتی ، آموزشی ، بهره وری معنوی ، آثار و شواهد بر جای مانده از انسان و محیط آن را بدست می آورد، نگاهداری می کند . تحقیق می کند ، با آنها ارتباط برقرار می کند و آنها را به نمایش می گذارد .

تاریخچه موزه در جهان

گردآوری مجموعه های مختلف و به عبارت دیگر مجموعه سازی را که شاید اولین انگیزه برای ایجاد موزه ها شد ، امری خواص در انسان دانسته اند که از اولین روزهای حیات انسان بر روی زمین همواره با او همراه بوده است . در ابتدا این امر به صورت ذخیره غذا، پوشاک و ... خود را نمایان ساخت ولی با گذشت زمان خود را در شیوه های اعتقادی و آیینی بروز داد و انسان آموخت چیزهایی را که برای او ارزشمند است جمع آوری و نگهداری نماید. همانطور که قبلا نیز عنوان شد در یونان باستان موزه جایگاه پرستش موزها بود. در سایر تمدن های باستانی نیز کمابیش اینگونه معابد و اماکن باتفاوت هایی که ناشی از اختلاف در عقاید و آیین هایشان بود یافت می شد.

در بین این تمدن ها به دلیل شکوفایی و پیشرفت در فرهنگ و هنر، مصر و یونان از اهمیت بیشتری برخوردار بود و این معابد با شکوهتر نمایان گردیدند.

در پایان سده چهارم و آغاز سده سوم پیش ازمیلاد مسیح ، که مصر پایگاه فرهنگ و هنر یونان گردید، « بطلیموس اول » از سرداران « اسکندر مقدونی » به اعتلای فرهنگ و هنر یونان همت گماشت و توجه برجسته ترین دانشمندان یونان آسیای صغیر و پاره ای از کشورهای دور و نزدیک به مصر جلب شد. بطلمیوس در کنار کاخ مسکونی خود در شهر اسکندریه جایی را به نام موزه مشتمل بر یک دانشگاه بزرگ، کتابخانه ، آزمایشگاه ، رصدخانه و باغ گیاهان و جانوران تاسیس کرد ولی پس از بطلمیوس این فکر دنبال نشد و از این «موزه » فقط اشاره هایی در کتابها باقی مانده است .... استفاده از آثار هنری در روم باستان به نحو دیگری بود. سرداران رومی نخبه ، غنایمی را که طی جنگ ها بدست می آوردند در شهر روم در پارک ها و حمام ها و سایر اماکن عمومی به نمایش می گذارند و عامه مردم می توانستند از آنجا دیدن کنند.

« در قرون وسطی » موزه کالبدی بود که در آنجا مجموعه هایی از اشیا کمیاب و جالب ادوار گذشته از قبیل تاریخ طبیعی یا آثار هنری را به نمایش در می آوردند . گرایش به گرد آوری آثار و اشیا نفیس و ارزشمند از دیدگاه زیبایی شناسی مبتنی بر انسان محوری که در دوران یونان و روم باستان به ظهور موزه انجامید در قرون وسطی رنگ دیگری به خود گرفت و به جهت حاکمیت مذهب در این دوران موزه بیشتر به مکان جمع آوری اشیا متبرک و مذهبی تبدیل گردید. لیکن با آغاز دوره رنساسن از انهدام کامل این گنجینه ها جلوگیری به عمل آمد و در نیتجه موزه ها نیز در تداوم سیر سابق خود تجدید هیات یافتند.

از حدود سال 1400 تا 1700 یعنی از آغاز رنسانس تا اوج «کلاسیسم »، کشف مجدد عهد باستان یونانی و روسی بروز