پیشگفتار

در قديميترين نوشته هايی كه دربارة صنعت منسوجات پنبه ایبه شكل ابتدايی باقي مانده است ، شواهدی مي توان يافت دال بر اينكه ، قبل از شروع عمل ريسندگی ، راههای مختلفی برای استخراج مواد اضافی يا آشغال از پنبه خام مورد استفاده بوده است.

وجود قطعات نسبتاً كوچك آشغال ، حتي در زماني كه عمل ريسندگي به وسيلة ادوات دستي انجام مي شد ، براي تهية نخهاي نازك بسيار نا مطلوب بود . روي اين اصل ، براي پاك كردن هر چه بيشتر پنبه از نا خالصي ، از « كمان » حلاجي از راههاي مختلف استفاده مي كردند . بنابراين تعجب آور نيست كه ، از همان اوايل ماشيني شدن صنعت نساجي ، مخترعين با مسئله استخراج آشغال از پنبه دست به گريبان بودند . طبيعيترين راه حل اين مسئله اين بود كه توده هاي فشرده الياف را به وسيله زدن يا « حلاجي كردن » از هم باز كنند . اين عمل در آن واحد دو مزيت داشت ، و آن اين بود كه باز كردن پنبه ( كه براي ريسندگي ضروري است ) و زدودن آشغال در يك مرحله انجام گرفت .

پيش از اينكه ماشين پرس روغني در صنعت نساجي مورد استفاده قرار گيرد ، عدلهاي پنبه ابداً فشردگي عدلهاي پرس شدة امروز را نداشتند ، و مراحل باز كردن پنبه احتياج به عمليات مكانيكي زيادي نداشت ؛ بدين سبب پديد آوردن و تكميل ماشينهاي حلاجي ( ماشينهاي باز كننده و تميز كردن پنبه ) به اندازة ماشينهاي ساير رشته هاي ديگر صنعت نساجي مورد توجه قرار نگرفت .

در آخرين سالهاي قرن هجدهم صنعت نساجي از شكل يك صنعت خانگي به صورت « سيستم كارخانه اي » درآمد و اين تحول سبب شد كه در متخصصين فني كارخانه ها تحركي ايجاد شود تا هوش و استعداد اختراعي خود را به كار بيندازد ؛ در نتيجه ماشينهايي پديدار شد كه ماشينهاي حلاجي كنوني بر اساس ساختمان آنها طرح شده است .

مقدمه

هر کارخانه نساجی اعم از کارهای ریسندگی ، بافندگی ، تکمیل در خود باید قسمتهایی دیگر برای کنترل و سالنهای مختلفی داشته باشد و در حالت کلی ابتدا پنبه ورودی به انبار پنبه سپس به سالن حلاجی بعد سالن ریسندگی و سپس به سالن مقدمات و از آنجا به بافندگی و از بافندگی به متراژ و از متراژ به سالن تکمیل رجوع داشته می شود و از آنجا عدلهای پارچه با طرحهای مختلف که عموما طرحها نیز بنا به درخواست خریدار می باشد طرح می خورند .یک قسمت به نام آزمایشگاه کنترل کیفیت باید در هر کارخانه وجود داشته باشد که مانند اتولولر در دستگاه ها کار می کند در این قسمت ما بر روی تمامی مواد اولیه و محصولات تولیدی کنترل کامل را باید داشته باشیم و با پیدا کردن ایراد کار توسط قسمت مربوط رفع عیب می گردد . برخی از ایرادها مکانیکی وعده ای نیز برقی و عده ای مربوط به خود پنبه است به هر صورت وظیفه خیلی مهمی بر عهده این قسمت می باشد که اگر این قسمت کار خود را خوب انجام ندهد راندمان کاری کارخانه خیلی افت می کند .

پيدايش بافندگی در ايران

صنعت پارچه بافی و زمان پارچه بافته شده در ايران دقيقاً معلوم نيست ولی شواهدی در دست است كه پارچه بافی و پارچه بافته شده در حدود چهار هزار سال قبل از ميلاد مسيح رواج داشته است.

از حفريات شوش آثار بدست آمده گواه بر اين است که در آن زمان نساجی به صورت كارگاهی وجود داشته است بنابراين پارچه بافی ازصورت تک دستگاهی به صورت كارگاهی بوده است . هرودت مورخ يونانی می‌نويسد پارچه‌های

زر بافت ايران در بين جهانيان مشهور و معروف بوده و روميان برای خريدن آن مبلغ گزافی خرج می‌كردند.همچنين از قبر شارلمانی پادشاه معروف فرانسه یک قطعه پارچه زر بافت بدست آمده كه متعلق به دوران سلطنت ساسانيان است و از جمله شاهكارهای هنری ايران به شمار مي‌رود.

از انواع پارچه‌های آن دوره زری لبه بافی، زری اطلس، زری پشت كلاف، زری برجسته گلدار و ختائی را می توان نام برد. ضمنا مهمترين بافنده پارچه‌های زری در ايران مردی به نام خواجه غياث بوده و نمونه‌های پارچه‌ای كه به وسيله اين شخص هنرمند بافته شده است، در موزه آرميتاژ لنينگراد نگهداری می‌شود.

در زمان قديم صنعت ابريشم بافی تا مدتها در انحصار چينی‌ها بود و بر حسب عادت ملل قديم، صنايع ارزنده و زيبايی از ابريشم به وجود آوردند، به طوريكه در بازار جهانی برای خود جايی باز كردند، تا آنجائی كه خود چينی‌ها با وجود دارا بودن مقام اول به وجود آورنده ابريشم در رديف خواستار و خريداران پارچه‌های ابريشمی ايران در آمده بودند.

بعد از پارچه‌های ابريشمی پارچه‌های مخمل ايران شهرت جهانی داشت و در شهرهای شوشتر، يزد، اصفهان، كاشان و ری پارچه‌های بافته می شد.

در موزه‌های تروپوليتن نيويورک نمونه‌های عالی و بی نظيری از مخملهای ايران وجود دارد كه به عقيده باز ديد کنندگان اين موزه مجموعه‌ای از منسوجات قديم و مخملهای ايران به شمار می ‌رود.

از آغاز پیدایش انسان ، همواره چگونگی پوشش و نجات او از سرما مطرح بوده است. مصریها نزدیک به5500سال پیش هنرریسندگی و بافندگی پنبه راآموختند وچینیها با پرورشکرم ابریشمدر حدود3600سال پیشمشکلات پوشش خود را حل کردند. در سده هفدهم دانشمند انگلیسی به نامرابرت هوک"Robert- Hooke" پیشنهاد کرد که می‌توان الیاف را با توجه به شیوه‌ای کهکرم ابریشم عمل می‌کند تولید نمود. پس از آن ، یک بافنده انگلیسی به نام لویزشوابLois- Schwabeتوانست الیاف بسیار ظریفشیشهرا با عبور شیشه مذاب از منافذ بسیارریز تهیه نماید. پس از چندی ، سایر دانشمندان موفق به استخراج سلولز چوب و در نتیجهتولید الیاف شدند در سده‌های هجده و نوزدهم، همراه باانقلابصنعتی ، ریسندگی و بافندگی مبدل به تکنولوژِی تهیه پارچه از الیاف گوناگون طبیعیو مصنوعی شد.