هدف از نگارش اين مقاله اهميت ويژه اي بوده است كه در سالهاي اخير در اكثر كشورهاي دنيا كه داراي ساختار دموكراتيك هستند به حق دسترسي آزادانه به اطلاعات و در پي آن به حق آزادي بيان داده شده است ديگر اينكه آيا روابط عمومي ها مي توانند محملي براي گسترش مفهوم درست اين حق در هر جامعه اي باشند يا نه و در مرحلة بعد بدنبال راهكارهاي عملي كه يك روابط عمومي براي به تحقق پيوستن هدفش كه تحقق اصل حق دسترسي آزادانه به اطلاعات است بود. آنچه مسلم است ارتباط مستقيم حق دسترسي آزادانه به اطلاعات و دموكراسي آنچنانكه در سالهاي اخير از حق دسترسي آزادانه به اطلاعات بعنوان اكسيژن دموكراسي نام مي برند پس قبل از هر چيز مي بايست به تبيين مباني فكري دموكراسي و مباني حكومت دموكراتيك پرداخت تا شناختي كلي در مورد حكومتهاي دموكراتيك بدست آورده و در كنار آن به بررسي حق دسترسي آزادانه به اطلاعات در جوامع دموكراتيك پرداخت سپس به تعريف واحدهاي عمومي و تبيين وظايف اصلي آنها پرداخت تا بتوان ارزيابي درستي از آنچه ادعا شده است بدست آورد.

مهمترين مسئله براي واحد روابط عمومي كه قدم اول نيز هست كسب اعتبار و جلب اعتماد مخاطبان درون سازماني و برون سازماني مي باشد چون در غير اين صورت هر راهكاري به بن بست ميرسد در فضاي بي اعتمادي هيچ فعاليتي به سرانجام نخواهد رسيد حال با داشتن پيش فرض وجود روابط عمومي با اعتبار و مورد اعتماد بايد قدمهاي بعدي را به درستي برداشت روابط عمومي مي تواند با نفوذ بر افكار عمومي رسيدن به هدف خود را قريب الوقوع تر نمايد آن هم با استفاده از عوامل مؤثر بر افكار عمومي كه مهمترين آن ها رهبران افكار عمومي و رسانه هاي جمعي مي باشند نزديك شدن به رهبران افكار عمومي از طرق مختلف و توضيح و تبيين مسئله براي آنها يكي از مهمترين راهها براي تنوير افكار عمومي در مورد آزادي اطلاعات و حق دسترسي به آن مي باشد چرا كه رهبران افكار عمومي در مرحلة اول به راحتي مي توانند از طريق رسانه هايي كه به نوعي بلندگو يا تريبون آنها محسوب مي شود نظرات خود را به عامه مردم القاء كرده و بر آنها اعمال نفوذ كنند مخصوصاً اگر از رسانه هايي مثل تلوزيون استفاده شود كه خود به خاطر خاصيت ذاتي اش به افراد اعتبار مي بخشد و اعتبار منبع پيام را افزايش مي دهد. اين روش مي تواند هم بر عامه مردم تأثير گذار باشد و هم بر مديران و كارگزاران سازمانها تا بتوان قدم هايي را در جهت رسيدن به اين حق مسلم شهروندان در يك جامعة دموكراتيك برداشت.

روابط عمومي ها هم چنين مي توانند با استفاده از مطبوعات در جهت بالا بردن آگاهي هاي مردم در زمينه اين حق مسلم شان گام بردارند و افراد جامعه را با انتشار و چاپ مقالات مختلف در زمينه حق دسترسي به اطلاعات و شفاف كاري دولت حاكم به سوي هدف خود ترغيب كنند چرا كه هميشه گفته ايم مطبوعات ركن چهارم دموكراسي است و در اينجا مي توان با استفاده از راهكارهاي درست اين ركن را در جهت مطلوب به كار گرفت. متخصصين روابط عمومي (مديران و كارشناسان) مي توانند اطلاع رساني را در دو بخش درون سازماني و تشكيل جلسات توجيهي براي نيروهاي درون سازماني البته در دو سطح مديران و كاركنان برگزار نمايند و برگزاري جلسات اينچنيني را در يك مدت معين بطور مكرر تكرار كنند تا بتوان با توجه به اصل تكرار و هم چنين با استفاده از شيوه هاي مؤثر بياني به هدف خود كه همانا ناآشنايي نيروهاي درون سازماني اعم از مديران و كارمندان است برسند. مطمئناً بخش مهم وظيفه روابط عمومي در درون سازمان به برگزاري جلسات توجيهي مديران در راستاي هدف مورد نظر است چون اولين افرادي كه با هدف اصلي روابط عمومي مخالفت خواهند كرد مديران سازمانها هستند كه جايگاه خود را در صورت دسترسي شهروندان به اطلاعات مختلف سازمان در خطر مي بينند و به خاطر ترس از تخريب پايگاه اجتماعي و منافعشان ساز مخالف خواهند ز. چون شهروندان و يا مخالفان برون سازماني طبيعاتاً خواهان دسترسي به اطلاعات در مورد آنچه در محيط اطرافشان مي گذرد هستند مخصوصاً اگر به زندگي خصوصي آنها نيز ارتباط پيدا كند اينجاست كه مسئله اعتبار و اعتماد به روابط عمومي رخ مي نمايد چون اگر روابط عمومي از اعتماد و اعتبار لازم برخوردار باشد و جايگاه مناسبي را در ساختار سازمان به خود اختصاص داده باشد پذيرش سخنشان از طرف مديران آسانتر خواهد بود روابط عمومي بايد يك ارتباط دوسويه بين مديران و شهروندان كه همان مخاطبان برون سازماني هستند ايجاد كند و خود به عنوان يك نهاد فر هنگ ساز عمل كند و فرهنگ و چگونگي دسترسي به اطلاعات، چگونگي استفاده از اطلاعات مزاياي استفاده از چنين حقي و همچنين كاري را هم به مديران سازمانها و هم به شهروندان در بالاترين سطح ممكن انتقال دهند. شايان ذكر است يكي از مزاياي مهم چنين حقي كاهش فساد در دولت حاكم و هم چنين ايجاد اعتماد متقابل بين مردم و دولت حاكم مي باشد.

هرجا سخن از پاسخگويي و مسئوليت پذيري مي رود نشان از اين پيش فرض دارد كه نوعي ارتباط دوسويه مبتني بر اعتماد، صداقت و منافع مشترك در ميان است در اكثر نظريه هاي مربوط به حكومت مردم سالار نيز اين فرض نهفته است حكومت خدمتگذار مردم است و انتخاب شده تا ارادة مردم را عملي سازد همان طور كه اشاره شد يكي از شرايط پاسخگويي نظام سياسي، آگاهي از شرايط بيروني و بين المللي است، ما در عصر اطلاعات، ارتباطات و پردازش اطلاعات به سر مي بريم و پردازش آن، خود سرمايه اي عظيم در دست دارندگان آن است ظهور دهكدة الكترونيك جهاني، انقلاب اطلاعاتي. فشردگي زمان و جهان، گسترش آگاهي در سطح جهان و انتقال و پردازش سريع اطلاعات، از ويژگيهاي اصلي دوران كنوني است نظام سياسي يا دولت حاكم براي اينكه بتواند پاسخگو باشد لازم است از شرايط داخلي و جهاني اطلاع و آگاهي كافي داشته باشد از تغييرات دروني و بيروني آگاه باشد و براي حفظ و تداوم بقاي خود با اين تغييرات منطبق شود.

يكي از ويژگيهاي حكومت هاي مردمي، كاهش فاصلة ميان دولتمردان و اقشار مختلف مردم است لازمة اين كار ارتباط مستقيم مبتني بر اعتماد، احترام و منافع متقابل مشترك كارگزاران حكومت با مردم است پس براي ارتقاي سطح ارتباط، همدلي، تفاهم و همكاري، توسعه نهادهاي ارتباطي بين دولت و ملت يك ضرورت اساسي است واحدهاي روابط عمومي و سازمانها و نيز رسانه هاي همگاني از بهترين نهادهاي ارتباط بين دولت و مردمند آنها را مي توان حلقة واسط ميان مردم و دولت دانست روابط عمومي هنر مردمداري و هنر ايجاد ارتباط اثربخش بين سازمان و مخاطب است يكي از مهم ترين وظايف آن اطلاع رساني و آگاه ساختن مردم و بازتاباندن اطلاعات و سليقه هاي مردم به مسئولان است. براي موفقيت روابط عمومي در گسترش مردم داري و مردم سالاري در يك نظام سياسي ميتوان پيشنهادهاي زير را ارايه كرد:

1-گسترش اصل گفت و شنود در درون و بيرون سازمان و برقراري ارتباط دوسويه با مخاطبان.

2-گسترش تماس و ارتباط هدفمند با مخاطبان، مديران و كاركنان.

3-گسترش مشاركتهاي مردمي

4-گسترش جريان آزاد اطلاعات و انديشه ها

علاوه بر موارد پيش گفته، براي ايفاي نقش پاسخگويي بهتر توسط روابط عمومي ها، رعايت موارد زير ضروري به نظر مي رسد:

1-قرارگرفتن روابط عمومي ها در جايگاه سازماني و تشكيلاتي مناسب

2-اعطاي اقتدار و جايگاه شايسته به روابط عمومي

3-شركت مديران روابط عمومي در مجامع تصميم گيري و سياستگذار